Ο ρόλος των Ψυχανθών στη Βιώσιμη Γεωργία

psyx1 psyx2 psyx3

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και το Εθνικό Αγροτικό Δίκτυο, με αφορμή την ανακήρυξη του 2014 ως «Έτους Ψυχανθών», διοργάνωσε Ημερίδα με σκοπό την ανάδειξη της σπουδαιότητας της καλλιέργειας των ψυχανθών. Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 9 Απριλίου, στο κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης “Κέντρο της Γης”, σε συνεργασία με την Οργάνωση Γη, παρουσία του υπουργού κ. Τσαυτάρη, καθηγητών από τα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και ερευνητών από Ινστιτούτα της χώρας και του ΥπΑΑΤ.

Πολλαπλά οφέλη σε ποικίλους τομείς παρουσιάστηκαν, μεταξύ των οποίων η ανάπτυξη της οικονομίας και τα μεγάλα περιθώρια βελτίωσης στον χώρο της παραγωγής των ψυχανθών,  η συμβολή τους στην υγεία και τη διατροφή, καινοτόμες ιδέες, χρήσεις και καλλιέργειες. Ο συνδυασμός της συμβίωσής τους με αζωτοδεσμευτικά βακτήρια και επακόλουθος εμπλουτισμός του εδάφους που προσφέρουν, καθιστούν σημαντική τη συμβολή τους στην πρόληψη του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, σύμφωνα με τον Δημήτρη Σάββα, αναπληρωτή καθηγητή του τμήματος Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής. Ο δρ. Ιωάννης Χατζηγεωργίου του τμήματος Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής και Υδατοκαλλιεργειών, παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία, τα ψυχανθή έχουν τη δυνατότητα να αυξάνουν την οργανική ουσία του εδάφους κατά 0,95 – 2 %, ποσοστό που αντιστοιχεί σε αύξηση της ποσότητας CO2 που δεσμεύεται σε 36 – 56 τόνους ανά εκτάριο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποτελεί η χαμηλή κατανάλωση ενέργειας για την παραγωγή τους, μειώνοντας σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η απαίτηση 43 γαλονιών νερού για την παραγωγή 0,5 κιλού οσπρίων, την στιγμή που ίση ποσότητα βοδινού απαιτεί 1845 γαλόνια, περίπου 43 φορές περισσότερο ανά κιλό παραγωγής. Το γεγονός αυτό εντάσσει την παραγωγή των ψυχανθών σε ανερχόμενη τάση παγκοσμίου επιπέδου, με ευρύ πεδίο ανάπτυξης και σύνδεση με δείκτες αειφορίας, όπως μας ενημέρωσε ο καθηγητής Δημήτρης Μπιλάλης.

Ο οικονομικός τομέας, ο οποίος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην Ελλάδα της σημερινής εποχής, έχει τη δυνατότητα να επωφεληθεί μέσω της καλλιέργειας των ψυχανθών. Η παραγωγή στην Ελλάδα καλύπτει ένα μικρό μόνο ποσοστό των αναγκών, με αποτέλεσμα μεγάλες ποσότητες οσπρίων να εισάγονται από χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Τουρκία, η Αλβανία. Ετησίως εισάγονται στην Ελλάδα 68.000 τόνοι οσπρίων, οι οποίοι κοστολογούνται στα 60 εκατομμυρίων ευρώ, με τις εξαγωγές να ανέρχονται στους 6.000 τόνους. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζουν οι ποσότητες που καταναλώνονται ως ζωοτροφές, με 22 εκατομμύρια τόνους να εισάγονται από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και μόλις 6 εντός αυτής, σύμφωνα με την καθηγήτρια Φυτικής Παραγωγής Παναγιώτα Παπαστυλιανού. 

Αξιοσημείωτο γεγονός με μεγάλο οικονομικό αντίκτυπο αποτελεί η πιστοποίηση ή μη, του προϊόντος. Ο ερευνητής του ΕΚΕΤΑ, δρ. Δημήτρης Μαδέσης, αναφέρει χαρακτηριστικά ότι το πιστοποιημένο μαύρο φασόλι Αμερικής έχει τιμή 150 – 160 /kg, με την αντίστοιχη τιμή του ελληνικού μη πιστοποιημένου να καταγράφεται μόλις στα 15 – 20/kg. 

Ο οικονομικός τομέας συνδέεται άρρηκτα με την προσπάθεια για βιώσιμη καλλιέργεια των ψυχανθών και συγκεκριμένα την εμφάνιση νέων, ανθεκτικών και σταθερών ποικιλιών μέσω της αποκρυπτογράφησης του γενετικού τους υλικού. Συνακόλουθα, σκόπιμο κρίνεται να δημιουργηθούν και να αξιοποιηθούν εργαλεία αντιμετώπισης προβλημάτων που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή όπως μεγάλες περίοδοι ξηρασίας, χαμηλές για την εποχή θερμοκρασίες κ.ά. Ο ερευνητής Δημήτρης Βλαχοστέργιος παρουσίασε παραδείγματα αντιμετώπισης τέτοιου είδους προβλημάτων μέσω επιλογής πρώιμων ειδών οσπρίων, δίχως απαίτηση σε ζιζανιοκτόνα και αποθήκευση του γενετικού υλικού. Ο καθηγητής Δημήτρης Μπιλάλης πρότεινε επίσης την δημιουργία κέντρου προώθησης των ψυχανθών σύμφωνα με το Καναδικό Πρότυπο, προσδίδοντας την απαραίτητη αξιοπιστία και πραγματοποιώντας τους κατάλληλους ελέγχους με σκοπό την οικονομική ενδυνάμωση του προϊόντος. 

Καταλήγοντας, δεν θα μπορούσε να μην αναφερθεί η σημασία των οσπρίων στην διατροφή, αποτελώντας υψηλής ποιότητας πρωτεΐνη, με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, πλούσιο σε ανόργανα στοιχεία, βιταμίνες και μέταλλα. Η ένταξή τους στην καθημερινή διατροφή δεν περιορίζεται μόνο στο διαιτολόγιο των ανθρώπων αλλά και σε αυτό των ζώων, με τις ζωοτροφές από ψυχανθή να επιλέγονται από το μεγαλύτερο μέρος των κτηνοτρόφων λόγω της διατροφικής τους αξίας. 

Η ημερίδα περιλάμβανε όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό πλήθος ερευνών, ιδεών και προτάσεων, παρουσίαζε πλεονεκτήματα της καλλιέργειας των ψυχανθών, μετέδωσε γνώσεις από διακεκριμένους καθηγητές και ερευνητές, προτρέποντας τους έλληνες γεωργούς και γενικώς την κοινωνία, να ενημερωθούν και να ασχοληθούν με αυτό το θαύμα της φύσης που ονομάζονται ψυχανθή.